Росіца...

Пятніца, 14 Жнівень 2015 18:47 Аўтар  Паліна Грыб

…Гэтая пілігрымка, здаецца, зусім падобная да іншых. Ісці цяжка, ногі баляць, мазалі данімаюць. У гэтым годзе пашчасціла яшчэ меньш – было вельмі спякотна,  таму да традыцыйных адказаў на пытанне “Ну як вам там?” дадалося яшчэ і “Горача, як у пекле”. Вось так і ішлі. Асабліва цяжкім выдаецца апошні дзень: выходзіш рана, ужо добра стомлены за папярэднія дні, ідзеш шмат, перапынкаў робіш меньш звычайнага.

Да таго ж, прадапошні кавалак дарогі – гравейка, а гэта значыць пыл і каменьчыкі, якія бьюць па збалелых стопах. І вось, пасля апошняга пілігрымковага абеду, крыху адпачнуўшы, вырушаеш у шлях, якога засталося зусім мала – некалькі кіламетраў. Напружанне і палёгка блытаюцца паміж сабой, боль і радасць скасоўваюць адзін адну, думкі гойсаюцца між пытаннямі кшалту “дзе памыцца?” і “ці гатова маё сэрца да гэтай сустрэчы з Росіцай?” І тут, у адным канкрэтным моманце, у галаве пусцее, крокі робяцца больш павольнымі, а па душы разліваецца сорам – з-за дрэваў бачыш росіцкі касцёл. Сорам… Ці маю я права скардзіцца на стому і мазалі? Ці маю я права наракаць на тое, што рана паднялася? Ці маю я права казаць, што мне горача, што я хачу адпачыць? І ці маю я сапраўды ўсведамленне, КУДЫ я прыйшла?

Звычайна здаецца, што маю. Але ж гэтыя некалькі момантаў – момант прыйсця і момант начной працэсіі да пляцу – кажуць мне: не, маю не да канца. І так адразу думаецца, а хіба магу да канца разумець гэту трагедыю? Я ніколі не бачыла вайны, не адчувала на сабе подых смерці, і  хіба што толькі ў самых жудасных фантазіях магу ўявіць, што людзі на маіх вачах могуць нішчыць іншых людзей – з усмешкамі, спакойнымі тварамі і нават задавальненнем. Не, я не магу гэтага прыняць і зразумець. Росіца мне блізкая, а яе гісторыя – хоць і вельмі важная – але ўсё ж далёкая.

Ляжыш крыжам на халоднай падлозе касцёла, дакранаешся рукамі да пліткі, якая засталася нязменнай з тых часоў, і на момант ловіш рэальнасць тых дзён… але потым  зноў упускаеш. Ідзеш купацца на возера, апранаешся ў любімую сукенку, радасна сустракаешся з сябрамі з іншых пілігрымак... І зноў трагедыя робіцца проста гісторыяй.

…Але асабіста для мяне гэты раз стаў іншым. Пад мірным небам, у летняй спёцы, сярод сяброў і знаёмых, я перажыла тыя некалькі дзён лютага сорак трэцяга, пра якія так часта чула. Акурат пасля светлай і ўрачыстай імшы для пілігрымаў, перад алтар выйшла старая жанчына. Ёй было цяжка гаварыць, але яна пачала сваю прамову. І пачала яе з падзякі. Падзякі нам, пілігрымам, якія прыйшлі, якія прыходзіяць штогод, якія пішуць пра Росіцу ў інтэрнэце і распавядаюць сябрам ды знаёмым. “Дзякую вам за памяць, даражэнькія, бержаы вас Бог!” А далей яна пачала распавядаць сваю гісторыю. Казала пра тое, як яе родную вёску, суседнюю з Росіцай, таксама палілі. Як іх сям’я апынулася ў доме, што вось-вось павінен быў запалаць. Як у апошні момант паліцай выклікаў іх на вуліцу і даў загад “адаслаць гэтых у лагер”. Як праз некалькі канцлагераў яна пранесла ў сціснутым кулачку маленькі ружанчык, які ёй некалі на катэхэзе падарыў кс. Антоній. “Дзеткі, што б ні здарылася, вы толькі маліцеся”. Глядзіш на гэтую старую жанчыну і разумееш, што для яе Росіца – не “кожнаму свая”, не “гісторыя подзвігу”. Для яе Росіца – рэчаіснасць, такая, якая была. А благаслаўлёныя кс. Юрый і Антоній – не твары з фотаздымкаў, не далёкія заступнікі, не героі з абраза – а знаёмыя і блізкія людзі, якіх забраў жорсткі час.

… Працэсія да пляцу мучаніцтва – заўсёды вельмі хвалюючы момант. Запаленыя свечкі, цяжкія спевы, крок за крокам у цемнаце.  Ідзеш са сваімі думкамі, прыносіш на пляц свае перажыванні, стаіш там і давяраеш Богу свае пачуцці. Холадна. Ногі яшчэ не забыліся на пройдзеныя кіламетры. Свечка апальвае пластыкавы стаканчык. Словы біскуа амаль нячутныя. Міністрант у правым кутку крыху засынае, ледзь трымаецца на нагах. Крыж узвышаецца чорным сімвалам ахвяры. Жах. Але ўсё ж холадна, ды ногі ныюць… І ў гэты момант, бы стрэл – вочы айца Юзафа. Для нас ён паважаны ксёндз, пажылы чалавек, які за сваё жыццё шмат зрабіў для касцёла, для сем’яў, магчыма нават хрысціў ці вянчаў нашых бацькоў. Але для гэтай зямлі ён малы хлопчык, які можа нават і не здагадваецца аб тым, што з цягам часу, натхнёны гераічнай ахвярай свайго катэхэта, ён калісьці стане святаром і будзе прыязжаць сюды не з прыемнай настальгіяй, а з балючым успамінам.  І такжа натуральна, як ён бачыць зараз усіх гэтых маладых святароў, ён калісьці бачыў тых, каго мы зараз з трапяткім сэрцам называем росіцкімі мучанікамі.

…Не холадна і не цяжка. Не зважаеш на тое, што ногі натыкаюцца на каменні ў крамешнай цемры. Недзе ў далечы працэсія вяртаецца да касцёлу з Вяночкам да Божай Міласэрнасці. Ідзеш і адчуваеш пад сабой рэальную зямлю. Бачыш наўзгорку падсвечаны і святочны касцёл.  І ўсё робіцца рэальным, асягальным, аб’ёмным і жывым… Гісторыя перастае быць гісторыяй, а робіцца жыццём. Страчаным, загубленым, ахвяраваным. Але жыццём. Сапраўдным.

Прыемнай робіцца весялосць і радасць людзей на малітве праслаўлення. Уважліва і з усмешкай ставішся да скаргаў сябровак на мазалі і загарэлы твар. Так і павінна быць. Жыццё не павінна прыпыняцца, а павінна цячы. Сумнай ды трагічнай бывае гісторыя, але жыццё – ніколі. І сорам бярэ не таму, што мала прапускаў праз сябе смутак падчас пілігрымкі, а таму, што насамрэч ніколі не імкнуўся ПРАЖЫЦЬ тымі днямі і адчуць вартасць і важнасць той ахвяры.

… Ад’язджаеш ужо зусім з другімі думкамі. З радасцю. З радасцю ад таго, што гэта цяпер і тваё жыццё. Сапраўднае. Ад’язджаеш з лёгкім сумам па гэтым месцы – вядома ж, вернешся толькі зімой. Але таксама ад’язджаеш з дакладным разуменнем – Росіца родная і гісторыя яе блізкая.

Паліна Грыб

Прачытана 1738 раз Апошняе змяненне Пятніца, 14 Жнівень 2015 18:53
Іншыя матэрыялы ў гэтай катэгорыі: « Асвячэнне транспарту Браслаў »